Έλληνες και Τούρκοι αρχαιολόγοι «διηγούνται» ιστορίες -και την Ιστορία- χαραγμένες σε πέτρες

Μια φορά κι έναν καιρό –στις αρχές του 1ου αιώνα μ.Χ- στην Αφροδισιάδα της Καρίας (πόλη στα νοτιοδυτικά της  Μικράς Ασίας) ήταν ο Μύων, ένας πλούσιος και -όπως προκύπτει από την ιστορία- ...ολίγον «ξιπασμένος» πολίτης, που έβλεπε επί χρόνια ανολοκλήρωτο τον ναό του Δία στην πόλη του και... «Προσβολή για το σώμα της πόλης», σκέφτηκε ο Μύων, και χάρισε μέρος της περιουσίας του για την ολοκλήρωση του έργου που ομόρφυνε κι άλλο την Αφροδισιάδα. Κι ύστερα ο Μύων χρηματοδότησε κι άλλα έργα (κι άλλον ναό και τα λουτρά της γερουσίας και...) και φρόντισε παράλληλα να λάβει και τα ανταποδοτικά από την Ιστορία χάρη στις ... επιγραφές.

Οι επιγραφές που βρέθηκαν αναγράφουν σαφώς πως «το έργο κατασκευάστηκε από τον Μύωνα (τον γιο του Μενάνδρου και εγγονό του Ευνίκου –αυτού του ίδιου που ήταν ο "χορηγός" πολλών ακόμη μεγάλων κατασκευαστικών έργων στην πόλη και ο οποίος είναι ο "ευσεβής" και "φιλόπατρις" (προσδιοριστικά που δίνονταν μόνο σε αυτοκράτορες της εποχής). Ο Μύων δαπάνησε ολόκληρη την περιουσία του για να ομορφύνει την πόλη κι όχι για να αναφερθεί το όνομά του... (όλα αυτά συνέβαιναν στις αρχές της πρώτης μεταχριστιανικής εκατονταετηρίδας στα υπό ρωμαϊκή κυριαρχία μικρασιατικά παράλια και οποιαδήποτε ομοιότητα με σύγχρονα πρόσωπα, γεγονότα και ανολοκλήρωτα δημόσια έργα, με "χρυσούς" χορηγούς και κατασκευαστές, είναι μάλλον ...συμπτωματική).

Κι ήρθαν οι ανασκαφείς και μελετητές των επιγραφών και βρήκαν τις επιγραφές τού ..."ευσεβή Μύωνα" αλλά κι ένα σωρό άλλες, που τους έδωσαν στοιχεία για την ιστορία, και τις συνήθειες, την πολιτική, την κοινωνική, την καθημερινή ζωή των ανθρώπων που -όπως προκύπτει- μάλλον δεν ...διέφεραν και πολύ από τους σύγχρονους, δύο και πλέον χιλιάδες χρόνια μετά...

«Νέες επιγραφές από την Αφροδισιάδα» είναι ο τίτλος μιας μόνο από τις δεκάδες εισηγήσεις Ελλήνων και Τούρκων αρχαιολόγων, που μετέχουν στο 3ο Ελληνοτουρκικό Συμπόσιο Επιγραφικής (προηγήθηκαν ανάλογες διοργανώσεις στην Αθήνα το 2005 και την Αττάλεια της Τουρκίας το 2012), που άρχισε χθες το απόγευμα και θα ολοκληρωθεί την Κυριακή στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Θεσσαλονίκης. Τη διοργάνωση ανέλαβαν το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και το Τμήμα Ιστορικών Σπουδών (School of Historical Studies) του Institute for Advanced Study του Πανεπιστημίου Princeton.

Εισηγητής -και εμπνευστής ουσιαστικά του συνεδρίου- είναι ο εδώ και χρόνια μελετητής επιγραφών αλλά και αρχαίων χαραγμάτων (τα γνωστά σύγχρονα γκράφιτι), μέσω της ανασκαφής του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, στην αρχαία Αφροδισιάδα (πόλη νότια της Σμύρνης, στις ακτές της Μικράς Ασίας).

Στην Αφροδισιάδα, γνωστή από την αρχαιότητα για τα μάρμαρα και τη σχολή γλυπτικής της, ο Έλληνας καθηγητής εντόπισε και μελέτησε περισσότερα από 4.000 χαράγματα – γκράφιτι, χαραγμένα ή σμιλευμένα στο μάρμαρο και ποικίλα στο περιεχόμενο (από σχέδια επιτραπέζιων παιγνιδιών, προσευχές, θρησκευτικά σύμβολα, ονόματα αλλά και αισχρολογίες και πρόστυχες εικόνες ως διάθεση εξευτελισμού του αντιπάλου σε περιπτώσεις αθλητικών ή άλλων αγώνων).

«Τα τελευταία έτη, με πρωτοβουλία του Άγγελου Χανιώτη και με τη συνεργασία Ελλήνων και Τούρκων πανεπιστημιακών και αρχαιολόγων, έχουν διοργανωθεί δύο Επιγραφικά Συμπόσια, στην Αθήνα και την Αττάλεια, αντίστοιχα» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του Συμποσίου και πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας Παντελής Νίγδελης, συμπληρώνοντας πως στόχος των διοργανωτών είναι η παρουσίαση νέων αδημοσίευτων ελληνικών και λατινικών επιγραφών, που έχουν βρεθεί στην Ελλάδα και τη Μ. Ασία.

Δωρεάν Παιδεία εδώ και ...23 αιώνες!

Τους ...τρόπους και τους πόρους χρηματοδότησης του εκπαιδευτικού συστήματος στα ελληνιστικά χρόνια στην πόλη Τέως (ιδρύθηκε περί το 1100 π. Χ. από Μινωίτες από τον Ορχομενό, Ίωνες και Βοιωτούς) της Μ. Ασίας, αποκαλύπτει -σύμφωνα με τον καθηγητή του πανεπιστημίου της Αττάλειας Μουσταφά Αντάκ-εισηγητή του συνεδρίου, το κείμενο μιας καλά διατηρημένης ελληνιστικής στήλης που εντοπίστηκε κοντά στον ναό του Διονύσου...

Στη στήλη αλλα και σε... παραπομπές αναφέρονται οι όροι υπό τους οποίους οι νέοι που σπούδαζαν θα εξασφάλιζαν τα έξοδά τους απο τα... μισθώματα (αναφέρονται 150 δραχμαί! Ως ετήσιο μίσθωμα) δημοσίων κτιρίων σε ιδιώτες, τα οποία χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για τη χρηματοδότηση των σπουδών (ακόμα και τα εξοδα για το ...λάδι με το οποίο άλοιφαν τα κορμιά τους οι αθλητές) των νέων. Εδω, το κείμενο της επιγραφής λειτουργεί σαν μια... συμβολαιογραφική πράξη της εποχής – ηλικίας δηλαδη 23 τουλάχιστον αιώνων!!!

Επιστάτες, τοποτηρητές, διπλωμάτες, προχριστιανικοί κοτζαμπάσηδες, και... Κρήτες «χωροφύλακες» στη Θεσσαλία

Μια νέα επιγραφή -πράξη πώλησης απο την Αμφίπολη- τους καιρούς του μακεδονικού βασιλείου επιχειρεί, σύμφωνα με την εισήγηση του προέδρου της Οργανωτικής Επιτροπής Συμποσίου και προέδρου του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, καθηγητή Αρχαίας Ιστορίας, Παντελή Νίγδελη στοχεύει να ρίξει νέο φως για το θεσμό του επιστατών του Μακεδονικού Βασιλείου. «Αν και δεν υπάρχει αντίρρηση ότι οι επιστάτες της εποχής ενεργούσαν ως κύριοι κυβερνήτες -δικαστές στις πόλεις της Μακεδονίας, είναι πλέον συζητήσιμο αν ήταν υπάλληλοι- διορισμένοι από τον βασιλέα ή εκλέγονταν απευθείας απ την πόλη» λεει ο καθηγητής στην εισήγηση του...

Η σειρά επιγραφών που βρέθηκαν στην Αμφίπολη αποτελούν τα αρχαιότερα διαθέσιμα στοιχεία για τον θεσμό των επιστατών ενώ επιγραφικοί κατάλογοι στο ιερό του Ασκληπείου της Βέροιας αφήνουν σαφείς υπόνοιες για το μη αυτοδιαχείρητο της περιουσίας της εκκλησίας και για εμπλοκή των αξιωματούχων της πόλης στη διαχείριση των εσόδων και αναθημάτων των ιερών των πρώτων χρόνων της ρωμαιοκρατίας (2ος π.Χ αιώνα).

Δύο επιτύμβιες στήλες των αρχών της ελληνιστικής περιόδου, κατά τη διάρκεια της Μακεδονικής κυριαρχίας (352-302 π.Χ) που εντόπισαν πρόσφατα οι αρχαιολόγοι στις Φερές της Θεσσαλίας (Φέραι -το σημερινό Βελεστίνο) φέρουν επιγραφές με τα ονόματα και την προέλευση των νεκρών από την Κρήτη (ΣΩΣΙΩΝ ΚΡΗΣ / ΑΠΠΤΑΡΑΙΟΣ / ΑΙΘΙΟΨ-Α[Γ]ΑΣΣΟΝΟΣ / ΚΡΗΣ-ΔΡΗΡΙΟΣ). Η παρουσία των Κρητών στις Φέρες τεκμηριώνεται για πρώτη φορά.

Με το δεδομένο πως οι Κρήτες υπήρξαν ανέκαθεν γνωστοί ως μισθοφόροι (απο την εποχή του Μινωικού βασιλείου ως τους...Κρήτες χωροφύλακες των αρχών του 20 αιώνα στις...νέες χώρες της Ελλάδας) οι μελετητές αναρωτιούνται αν σχετίζονται με την ύπαρξη μακεδονικής φρουράς στην πόλη ή ...πρόκειται για εμπόρους - ταξιδευτές απο την Κρήτη που έτυχε να βρεθούν τον καιρό του θανάτου τους στο λιμάνι της Δημητριάδος.[ΑΠΕ-ΜΠΕ]

Twitter